Er is een kracht die sterk genoeg is om de oceanen te verplaatsen.
Die kracht is niet van deze aarde.
De maan is groot genoeg om zoveel zwaartekracht te genereren...
...dat hij de aarde beïnvloedt, 370.000 kilometer verder.
Terwijl de maan om de aarde draait bestrijkt haar zwaartekracht ons.
Die kracht sleept een grote massa oceaanwater mee.
De vloed.
De Amazone-rivier in Brazilië.
Soms werken de zwaartekracht van de zon en de maan samen...
...met buitengewone gevolgen.
Een aanzwellende vloedgolf wordt 320 kilometer het land in getrokken.
Dit is een getijdegolf.
Zo'n golf is gelukkig zeldzaam.
Maar de maan veroorzaakt elke dag sterke getijden in de oceanen.
De Fundy-baai, in Nova Scotia.
De sterkste getijden ter wereld hebben veel invloed op de levensvormen...
...en zorgen voor veel voedsel.
Een feestmaal dat een aantal van de grootste eters op aarde aantrekt.
Bultrugwalvissen.
Maar zij zijn niet de grootste bedreiging voor de haring.
Dit zijn vinvissen.
Met 70 ton de op één na grootste dieren op aarde.
Maar zo mooi gestroomlijnd dat het de snelste grote walvis is.
Door die combinatie van snelheid en grootte is hij een vraatzuchtig jager.
De baai trekt zo veel vis aan...
...dat er 's zomers vijfhonderd van deze walvissen elke dag komen jagen.
Waar de getijden het sterkst zijn, is het meeste voedsel.
Dus de walvissen volgen de getijstromen, verder de baai in.
Hun bewegingen worden gevolgd door zwermen pijlstormvogels.
Als de walvissen duiken, verzamelen de vogels zich, hopend op kliekjes.
Het tij zorgt voor een feestmaal, maar al snel gaat het keren.
In maar zes uur stroomt er honderd miljard ton water de baai uit.
De zeespiegel daalt wel vijftien meter...
...en legt grote gebieden van modder en zand bloot.
Op het eerste gezicht een onvruchtbare plek, zonder leven.
Maar in het vochtige zand leven veel kleine wezens.
De meiofauna in z'n onderwereld eet door en mist het zeewater niet.
Maar het leven is niet altijd een pretje in deze kleine wereld.
De mangrovekrab in Noord-Australië jaagt op meiofauna.
De krab, maar een centimeter groot, werkt razendsnel.
Hij filtert het zand met zijn bek, haalt 't voedsel eruit en schopt de rest weg.
De krab maakt al het zand schoon binnen een meter van zijn hol.
Eindeloze training voor het beste hakje in de natuur.
De krab werkt snel, hij kan alleen zeven als het zand vochtig is.
Binnen een paar uur na laag tij werken ze het hele strand af.
Dan keren ze terug naar hun holen en wachten op de volgende eb.
Onder water is eb het signaal voor bizarre activiteiten.
Deze langzame schelpdieren graven zich in met hun gespierde poten.
Want anders worden ze blootgesteld aan de lucht, en gaan ze dood.
Maar als ze eenmaal in het zand zitten, kunnen ze veilig blijven wachten.
En geen moment te vroeg.
Juni in Zuidoost-Alaska.
In maar vier uur wordt een enorm zandstrand blootgelegd door het tij.
De beren hebben honger. In dit seizoen is op het land weinig te halen.
Maar hier heeft het voedsel zich al lang in het zand ingegraven.
Een hongerige beer vindt dat geen probleem.
Hij ruikt de schelpdieren door het zand, en graaft ze op.
Voor zo'n groot beest is hij bijzonder handig in het openmaken van de schelp.
De jongen wagen ook een poging, maar met weinig succes.
Maar de volwassen beren kunnen blijven eten zo lang het laag tij is.
De Tafelberg in Zuid-Afrika.
Elke dag laat het tij zeedrift achter, ergens op het strand.
Dit schepsel ruikt in de stroming of er rottende vissen zijn.
Het tij voert die geur mee, ver de branding in.
Slakken reageren op de geur en duiken op uit het zand.
Ze moeten snel voedsel vinden voor het tij het te ver meesleept.
Maar slakken zijn traag, en het tij keert snel.
Dit zijn echter geen gewone slakken.
Ze kunnen surfen.
Ze rijden het strand op, maar al snel ligt de vis voorbij de branding.
Zonder de zee kunnen ze de geur kwijtraken.
Maar zolang het zand vochtig blijft kunnen ze het spoor blijven volgen.
Dan tasten ze toe met macaber genoegen.
Geduld wordt beloond.
Al snel dwingt de hitte van de zon ze om onder het zand te kruipen.
Daar wachten ze op het volgende tij.
Februari in Groot-Brittannië.
Deze kanoetstrandlopers kijken uit naar laag tij.
Als het water verdwijnt, verstoppen talloze weekdieren zich in de modder.
Daar is een goede reden voor.
Waadvogels zijn modderspecialisten.
Hun snavels hebben allerlei vormen, om goed mee te wroeten.
Sleutels die de veilige zandbanken ontsluiten.
Maar binnen een paar uur zal het tij weer keren.
Al snel is het te diep voor de vogels en zijn de weekdieren weer veilig.
Onder water kan de vloed voor een sterke stroming zorgen.
En botten zijn experts in het meeliften op de getijden.
Ze lijken op vliegers, een perfecte vorm om op de stroming te glijden.
In Newfoundland drijven grote scholen op het tij, het ondiepe water in.
Ze jagen op weekdieren, die opduiken nu het water weer terug is.
In het ondiepe water kan veel voedsel zitten.
De activiteit is niet onopgemerkt gebleven.
Maar visarenden kunnen niet diep duiken.
Zolang het water meer dan een meter diep is, is de bot veilig.
Te dicht bij de kust komen, kan riskant zijn.
Deze vis begraaft zich helemaal in het zand zodra er gevaar dreigt.
Maar als het weer vloed is, en veilig, komen de lancetvisjes tevoorschijn.
Na zes uur onder het zand snakken ze naar eten.
In tegenstelling tot de bot gaan ze naar de zee.
Ze zoeken ondiep, open water, waar de stroom hun voedsel brengt: plankton.
Met duizenden tegelijk stromen ze naar de beste foerageerplekken.
Daar plukken ze gewoon het kleine plankton uit het water.
Maar als ze te ver van de kust zwemmen...
...kunnen ze in dieper water grote roofdieren tegenkomen.
Hondshaaien. Kleine haaien.
De lancetvisjes zijn inderdaad te ver gegaan.
Het effect van de getijden kan heel anders zijn op een rotsachtige kust.
Hier op Vancouver Island in Canada bakt de zon de blootliggende rotsen.
Het is onmogelijk om in de grond te graven...
...dus deze mosselen liggen letterlijk te koken in hun eigen schelpen.
En het zeewier droogt gewoonweg op.
Het kan vele uren duren voor het water terugkeert.
In de loop van elke maand varieert de omvang en kracht van het tij.
Het is het sterkst als zon en maan samen kracht uitoefenen.
Dat gebeurt vlak na nieuwe maan.
En opnieuw na volle maan.
Dit wordt springtij genoemd.
Grote stukken zeebodem die meestal bedekt zijn, liggen bloot.
Voor deze wasberen is het de kans om zeebanket te vinden.
Een moeder trekt erop uit met haar jongen.
Met springtij komen ze verder het strand op dan bij gewoon tij.
Ze zoeken een geschikte prooi met hun bijzonder gevoelige poten.
Bij extreem laag water kunnen ze iets speciaals vinden.
En wat is er lekkerder dan een Pacifische rotskrab.
Al loop je het risico flink geknepen te worden.
Bij grote krabben is het een kwestie van ervaring.
De moeder vangt hem als een expert.
Maar de jongen leren snel.
En zo niet, dan kun je altijd proberen te bedelen.
Al snel bedekt het terugkerende tij de tafel van de wasberen.
De weekdieren zijn opgelucht...
...maar bij ruw weer staan ze bloot aan de ergste golven.
Zelfs zonder golven kan de vloed onder water flinke krachten veroorzaken.
De gaten tussen deze kleine eilanden op Vancouver Island kanaliseren het tij.
Als het tij stijgt, gaat het water sneller stromen.
Al gauw moeten deze kelp-planten van dertig meter buigen in de stroming.
Ze zijn buigzaam en lopen weinig schade op.
Maar er zijn plekken waar de stroming wel erg sterk is.
Dit is de Nakwakto Rapids.
Als het tij keert, moet het water uit 1 1 00 kilometer fjorden...
...door een opening van achthonderd meter breed.
Binnen een paar minuten zwelt de snelheid aan tot 28 kilometer per uur.
Getijstromingen richten niet altijd schade aan.
Bij de Poor Knight Islands stromen zwakke getijden door rotsbogen...
...en maken een plek om te rusten voor pijlstaartroggen.
Deze roggen komen in maart in grote aantallen samen.
Om zich voort te planten.
De bogen kanaliseren de stroming, die de roggen zonder veel moeite berijden.
Vlakbij, in open water, voedt een school juffervissen zich met plankton.
De stroming drijft het voedsel langs ze heen.
Als de stroming zwakker wordt, is er te weinig voedsel...
...om in onveilig open water te blijven. De juffervissen zoeken 'n schuilplaats.
In een groep is het veiliger.
Meer en meer juffervissen zwemmen naar de vele grotten...
...in de Poor Knight Islands.
Eindelijk veilig. In de grot kunnen roofdieren veel minder goed aanvallen.
Duizenden juffervissen en blauwe mao-mao's wachten tot het tij keert.
Dan gaan ze weer voedsel zoeken in open water.
Als je de evenaar nadert, wordt de zwaartekracht van de maan zwakker.
Dus hoe dichter bij de evenaar, hoe zwakker de getijden.
Hier in de Caraïbische Zee is er nauwelijks beweging.
Toch is het tij sterk genoeg om vrij zwemmend plankton voort te duwen.
Dit zijn vingerhoedskwallen.
Ze zwemmen naar het licht...
...bijeengedrongen door onzichtbare lijnen, gevormd door het tij.
Tot ze immense zwermen vormen.
Ze gebruiken het zonlicht goed.
Hun bruine kleur komt van algen in hun lichaam...
...die zonlicht omzetten in energie door fotosynthese.
In open water zijn ze veilig, maar het tij drijft ze zachtjes naar de Bahama's...
...waar hongerige monden op ze wachten.
De zeespiegel verandert weinig, en toch worden er enorme watermassa's...
...door de openingen tussen de eilanden geperst.
Onder water razen de stromingen langs zachte koralen.
En verder, over de zandbanken zelf.
Een enorm gebied van koraalzand dat bij vloed maar net onder staat.
Deze vloed brengt een nieuwe voorraad oceaanplankton.
Scheermesvissen verzamelen zich om het lekkerste eruit te halen.
Er is genoeg eten, maar roofdieren vinden ze sneller als ze samenscholen.
Een verpleegsterhaai is geen bedreiging.
Maar dit geluid kondigt een heel ander gevaar aan.
Een tuimelaar.
Hij gebruikt zijn sonar om scheermesvis te zoeken onder het zand.
Als hij een geschikte prooi vindt, graaft hij hem gewoon op.
De vissen kunnen zich niet verweren.
Ze kunnen alleen hopen dat ze niet gevonden worden.
Deze dolfijn wil per se wat scheermesvis.
Ze is dan ook zwanger.
Eindelijk succes.
De vloed trekt verder op naar Amerika, over uitgestrekte vlakten van zeegras.
Ze zijn zo ondiep dat grote vissen bij eb naar diepere kanalen moeten.
Zoals deze verpleegsterhaaien.
En pijlstaartroggen.
Ze jagen allebei op schaaldieren in het zeegras...
...maar ze moeten wachten tot de vloed genoeg water brengt om te zwemmen.
Dus voor deze tulpslak die eten zoekt in ondiep water lijkt de kust veilig.
Maar is dat wel zo?
Deze slak is een flink stuk groter.
Met zijn vijf kilo hoeft de enorme paardenslak geen haai te vrezen.
En hij houdt van tulpslakken.
De tulpslak voelt het gevaar en vlucht.
Maar in de trage slakkenwereld is de paardenslak een soort Ferrari.
Dit wordt een wanhoopspoging.
De tulpslak is uitgeput door zijn vlucht en wordt langzaam neergeknald.
Het tij moet nog een uur stijgen voor de grote roofdieren kunnen eten.
Maar op de zandbanken wordt de geur van een stervende slak meegevoerd.
Een geur waar deze heremietkreeften erg van houden.
Ze moeten goed beschermd worden tegen de tanden van haaien en roggen.
Dus hebben ze een schaal nodig die perfect past.
Er staat een nieuw pand leeg, en op deze huizenmarkt is de concurrentie fel.
De activiteit wordt nog wanhopiger als 't huis van de verslonden slak vrijkomt.
Deze kreeft kan niet meer wachten.
Maar het is een riskante overname.
Het was het waard. De nieuwe schaal is lichter en sterker dan de oude.
En hij is net op tijd. Want de vloed zet de vlakten snel onder water.
Eindelijk kunnen de roofdieren hun strooptocht beginnen.
De roggen en haaien hebben een verfijnd elektrisch zintuig...
...waarmee ze de kleinste bewegingen van weekdieren in het zand oppikken.
Na een goed signaal graaft deze rog zijn eten op.
Een onbeschermde heremietkreeft zou kansloos zijn.
Na een paar uur wordt het weer eb, en moeten alle roofdieren vertrekken.
Ze moeten op de volgende vloed wachten voor ze weer kunnen jagen.
Op bepaalde dagen, tijdens de equinox, is het springtij bijzonder sterk...
...en komt het hoger dan normaal.
Dan bereiken de roofdieren de ondiepste randen van de grasvlakten.
Deze tarpons van twee meter gaan nog verder het land in.
Ze zijn op weg naar de mangroves.
Deze ondergelopen bossen bedekken grote delen van de kust.
Opvallend genoeg kunnen ze in zout water groeien.
De wortels zijn een perfecte kraamkamer voor kleine vissen.
Koornaarvissen en snappers schuilen in dit doolhof.
Grote roofdieren komen hier zelden.
En opnieuw wordt het weer laag water.
Het water verliest zijn weinige zuurstof en wordt snel stilstaand.
De meeste roofdieren zijn weg, maar de tarpons zijn vast komen te zitten.
De opgeloste zuurstof is bijna op, maar ze hebben 'n overlevingstechniek.
Ze kunnen lucht ademen.
Vol zuurstof zijn ze veel wendbaarder dan de versufte koornaarvissen.
Het tij is weer gekeerd.
En dit is geen gewoon tij.
Het is de equinox, het water stijgt snel.
Maar er is een wervelstorm op komst, die het water nog hoger opstuwt.
De overtrekkende storm zet grote delen van de kust onder water.
Vooral laaggelegen eilanden als de Bahama's lopen snel onder.
De kracht van de zon is hier immens.
Als het eb wordt en achtergebleven water verdampt...
...vindt er een opvallende transformatie plaats.
De modder wordt bedekt door de magische wereld van het zout.
Het water dat overblijft, is extreem zout.
Weinig dieren kunnen hier overleven. Behalve pekelgarnalen.
En aan de rand van het water: pekelvliegen.
Allebei het favoriete voedsel van een buitengewoon dier.
De Caraïbische flamingo.
Ze zoeken deze zoute plekken zelfs op. Daar vinden ze het meeste voedsel.
Ze bieden ook bescherming, zodat ze hun jongen kunnen verzorgen.
De nesten zijn omringd door bijtende pekel.
Een prima barrière tegen roofdieren die flamingokuikens willen eten.
Uit voorzorg bouwen ze verhoogde nesten van modder, tegen hoog water.
Vreemd genoeg is het de kracht van het stormtij...
...die de flamingo's voedsel geeft en een prima plek om zich voort te planten.
De voortplanting van veel zeedieren wordt geregeld door de getijden.
Halve maan in november. Het seizoen van de kleine getijden.
Christmas Island, in de Stille Oceaan.
Er staan vreemde dingen te gebeuren.
Maar een paar nachten per jaar...
...wagen de wijfjes van de Christmas Island-krabben zich bij de zee.
Er zijn er tienduizenden op het eiland.
En allemaal zitten ze vol met honderden eitjes.
Die moeten de oceaan in, om zich te ontwikkelen tot kleine krabben.
Maar dit zijn landkrabben, ze kunnen onder water niet zwemmen of ademen.
Dus kiezen ze de zwakste getijden, om het risico van verdrinken te beperken.
De eitjes ontwikkelen zich ver uit de kust. En over een maand...
...keert een grote zwerm kleine krabben terug, opnieuw op het perfecte tij.
De dagelijkse of maandelijkse cyclus: getijden zijn de klok van de oceaan.
Elk tij is gunstig voor zeedieren, ergens op de wereld.
Een springtij zet ondiepe stukken onder water. De jagers gaan op pad.
Een kleine groep tuimelaars trekt naar de kust...
...voor een buitengewone jachtexpeditie.
Na één succesvolle uitval trekken ze weg, om opnieuw te beginnen.
Eén dier maakt zich los en gaat snel rondjes zwemmen.
Hij roert de modder om en drijft de harders naar de andere dolfijnen.
Dit is bijzonder teamwork, en buitengewoon effectief.
De dolfijnen eten hier zolang ze door het tij in ondiep water kunnen blijven.
Uiteindelijk dwingt de eb de dolfijnen te vertrekken.
Dan zijn de harders weer veilig. Tot de volgende vloed.
Want in de oceaan betekent elke kering van het tij...
...het verschil tussen leven en dood, ergens op aarde.
Vertaling bewerkt door: WhomDoYouServe?